مقدمه
با عنايت به مفاد بند سي و چهارم ماده 80 قانون تشكيلات، وظايف و انتخابات شوراهاي اسلامي كشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375/3/1 و اصلاحات بعدي آن مبني بر بررسي و تأييد طرح‌هاي هادي،‌ جامع شهرسازي و تفصيلي و حريم و محدوده قانوني شهر، پس از ارائه آن توسط شهرداري و ارسال به مراجع ذي‌ربط قانوني جهت تصويب نهايي و هم‌چنين با استناد به ماده 49 آيين‌نامه نحوه بررسي و تصويب طرح‌هاي توسعه و عمران محلي، ناحيه‌اي، منطقه‌اي و ملي و مقررات شهرسازي و معماري كشور و قانون شفافيت قواي سه‌گانه، دستگاه هاي اجرائي و ساير نهادها، دبيرخانه‌ي كميسيون ماده پنج به عنوان يكي از بسترهاي تصميم‌سازي در خصوص عدالت اجتماعي و فضايي، نيازمند توجه ويژه به حفاظت از منافع عمومي شهر است، در راستاي وظايف نظارتي و سياست‌گذاري شوراي اسلامي شهر تهران به منظور جهت‌دهي و اصلاح رويكرد طرح انتظام‌بخشي و ايجاد شفافيت در گردش‌‌كار دبيرخانه كميسيون ماده پنج به شرح ذيل تصويب تا جهت سير مراحل قانوني به كميسيون ماده 5 و شوراي عالي شهرسازي و معماري ارسال گردد.

فصل اول - وحدت رويه در ارسال و بررسي درخواست‌ها

ماده يكم (1): الزام به رعايت چارچوب تهيه گزارش‌هاي توجيهي
در جهت ساماندهي به فرآيند انجام وظايف دبيرخانه‌ي كميسيون ماده پنج، در تعريف دستوركار جلسات اين كميسيون، لازم است برابر شاخص‌هاي تبييني در چارچوب «تهيه گزارش‌هاي توجيهي» اقدام گردد. گزارش طرح‌هاي توجيهي متناسب با چارچوب مزبور (مبتني بر تحقق عدالت عمومي شهري و با رعايت كليه ضوابط و معيارهاي فني ملاك عمل)، يكي از اسناد و مدارك اصلي جهت طرح در كميسيون ماده پنج مي‌باشد.

تبصره يكم (1):
هرگونه افزايش كاربري مسكوني توسط كميسيون ماده پنج مشروط به تأمين كاربري خدمات عمومي، متناسب با ميزان كاربري مسكوني افزايش يافته (براساس مصوبه تدقيق سرانه شوراي عالي شهرسازي و معماري) مي‌باشد.
ضمناً هرگونه تغيير در طرح تفصيلي به منظور جانمايي كاربري‌هاي خدماتي بزرگتر از مقياس محله مشروط به حصول اطمينان از ظرفيت ترافيكي و تأمين تأسيسات زيربنايي شهري متناسب با تغيير پيشنهادي انجام پذيرد.

تبصره دوم (2):
.ماده‌70 قانون احكام دائمي برنامه‌‌هاي توسعه كشور مصوب 1395/5/10 مجلس شوراي اسلامي (مجموع تغييرات طرح‌هاي تفصيلي براي موضوع ماده پنج قانون تأسيس شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران مصوب 1351/12/22 و اصلاحات بعدي آن توسط كميسيون ماده مذكور در هر يك از موارد حداكثر تا پنج درصد (5%) در شهر مجاز است. تغييرات فراتر از اين ميزان بايد به تصويب شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران برسد) رعايت گردد.

تبصره سوم (3):
دبيرخانه موظف است به صورت هوشمند تمامي محاسبات ارائه‌ شده در گزارش توجيهي را پيش از ارجاع پرونده به كارگروه فني به صورت كامل كنترل نمايد. ارجاع گزارشات داراي مغايرت‌هاي فني و محاسباتي به كارگروه فني تخلف محسوب و پرونده متخلف به هيأت تخلفات اداري ارسال مي‌گردد.

تبصره چهارم (4):
ارائه گزارش‌هاي توجيهي ممهور شده توسط مهندسين شهرساز و يا معمار ذيصلاح حقيقي يا حقوقي، مطابق چارچوب شرح خدمات طرح‌هاي توجيهي شهرسازي صورت مي‌پذيرد. متخصصين ذيصلاح مذكور اجازه دارند حداكثر تا دو پرونده را در هر سال تأييد نمايند، مشروط به آن كه از پرونده‌ي اول به بعد مجموع مساحت مورد درخواست از يك هكتار تجاوز ننمايد. اگر گزارش‌هاي ارائه‌ شده (مهندسين شهرساز و يا معمار ذيصلاح حقيقي يا حقوقي ) با بررسي كارگروه فني داراي اطلاعات مغاير با واقعيت و يا نقص فني باشد، براي يك سال گزارشات تهيه شده از طرف ايشان مبناي تصميمات نبوده و پذيرفته نخواهد شد.

ماده دوم (2): ايجاد وحدت رويه در فرآيند بررسي درخواست‌ها
شهرداري تهران (دبيرخانه‌ي كميسيون ماده پنج) موظف است در بررسي درخواست‌ها و طرح‌هاي توجيهي ارسال شده به دبيرخانه، موارد زير را در قالب يك گزارش جامع به صورت سيستمي در بستر سامانه شهرسازي مطابق شرايط و مدارك لازم پرونده‌ها، بررسي، كنترل و بدواً به كارگروه فني و سپس كميسيون ماده پنج ارائه كند:

الف) كنترل ضوابط، مقررات و قوانين (از جمله قانون منع فروش و واگذاري اراضي فاقد كاربري‌ مسكوني براي امر مسكن به شركت‌هاي تعاوني مسكن و ‌ساير اشخاص حقيقي و حقوقي ()، قانون فروش و انتقال پادگان‌ها و ساير اماكن نيروهاي مسلح به خارج از حريم شهرها و دستورالعمل اراضي ذخيره توسعه و نوسازي شهر تهران) وضعيت حقوقي و قانوني پرونده، اخذ آراي كميسيون‌هاي قانوني از جمله رأي كميسيون ماده دوازده قانون زمين شهري و رأي سيستمي كميسيون ماده هفت آيين‌نامه اجرايي ماده يك قانون اصلاح لايحه قانوني حفظ و گسترش فضاي سبز در شهرها ()، آمار مربوط به اطلاعات فرم الف و ب (درختان و محل قرارگيري آن)، شناسايي موارد عدم صلاحيت كميسيون در بررسي موضوعات و عدم امكان ادامه گردش‌كار پرونده در صورت وجود هرگونه مغايرت قانوني و حقوقي و نقص در آراء مورد لزوم؛

ب) كنترل فهرست مدارك مورد نياز انواع پرونده‌ها

پ) تعيين بر و كف و دستور نقشه (با اعتبار قانوني) براساس طرح تفصيلي توسط شهرداري منطقه؛

ت) توافق‌نامه‌ها، نظريه‌ها و آراي مرتبط؛

ث) گزارش توجيهي (امكان‌سنجي) و اعلام مورد درخواست مطابق چهارچوب تهيه گزارش‌هاي توجيهي.

ج) براي پرونده‌هاي ارسالي به كميسيون ماده پنج به استناد به مصوبه سالانه شوراي اسلامي شهر تهران با عنوان «عوارض ساختماني، ارزش افزوده ناشي از اجراي طرح‌هاي توسعه شهري و بهاي خدمات حوزه شهرسازي شهرداري تهران و ارزش معاملاتي موضوع تبصره 11 ماده صد قانون شهرداري»، نسبت به وصول حداقل تعيين شده (براساس مصوبات سالانه عوارض شهرسازي شوراي شهر تهران) عوارض سيستمي مطابق سطح و سطوح مورد درخواست متقاضي اقدام گردد.

چ) تأييديه تغييرات طرح جامع و تفصيلي، موضوعي، موضعي، تغييرات ضوابط دفترچه طرح تفصيلي و اراضي ذخيره نوسازي شهري و پرونده‌هاي با موضوع درخواست املاك با عرصه يك هكتار و بيشتر توسط معاونت شهرسازي و معماري با تأييد شوراي اسلامي شهر تهران؛

ح) اخذ نظر مشورتي اداره‌كل طرح‌هاي شهري و اعلام نظر سيستمي (سامانه كميسيون ماده پنج) آن اداره به همراه نظر مشاور طرح تفصيلي شهر تهران (مطابق ماده پنج قانون تأسيس شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران) با رويكرد تحقق عدالت عمومي شهري ظرف مدت يك هفته.

خ) اخذ نظر مشورتي نهاد راهبري و پايش طرح‌هاي توسعه شهري در راستاي تطابق با سياست‌هاي كلان توسعه شهر تهران پس از تكميل مستندات و گزارشات، براي كليه پرونده‌ها در خصوص مغايرت يا عدم مغايرت درخواست با طرح جامع (با عنايت به دستورالعمل تشخيص اساس طرح جامع مصوب 63/12/23 و دستورالعمل نحوه تعيين آستانه‌هاي مغايرت اساسي طرح‌هاي توسعه و عمران شهري مورخ 1394/6/30 مصوب شوراي عالي شهرسازي و معماري كشور) جهت ارائه در كارگروه فني و كميسيون ماده پنج ظرف مدت يك هفته كاري؛

د) پيشنهاد تهيه گزارش توجيهي توسط دفاتر توسعه محله‌اي طرف قرارداد سازمان نوسازي در خصوص پرونده‌هاي مرتبط با بافت‌هاي فرسوده؛

ذ) درخصوص تعاوني‌ها، درج اطلاعات مربوط به مشخصات و اطلاعات كامل كليه‌ي اعضا، سهم هر عضو در تعاوني در خصوص درخواست‌هاي مربوط به تعاوني‌هاي مسكن، به منظور جلوگيري از استفاده‌ي مجدد يك شخص از تخفيفات «عوارض ساختماني، ارزش افزوده ناشي از اجراي طرح‌هاي توسعه شهري و بهاي خدمات حوزه شهرسازي شهرداري و ارزش معاملاتي موضوع تبصره يازده ماده صد قانون شهرداري»

تبصره يكم (1):
دبيرخانه كميسيون ماده پنج در صورت نقص مدارك، مستندات و گزارش‌ها با ذكر دلايل عدم پذيرش به متقاضي عودت نمايد. در صورت نقص هريك از موارد اين ماده، تا پيش از تكميل پرونده، دبيرخانه نبايد درخواست را در دستور جلسه‌ي كارگروه فني قرار دهد.

تبصره دوم (2):
دبيرخانه كميسيون ماده پنج در پرونده‌هاي موردي نسبت به رعايت حداقل مساحت جهت طرح در كميسيون اقدام نمايد. اين مقدار در پرونده‌هاي متقاضي داراي كاربري مسكوني 750 مترمربع خواهد بود. در شرايط خاص (كه مشكل جدي براي شهر بوجود مي‌آيد) با پيشنهاد رييس كميسيون طرح پرونده‌هاي داراي مساحت كمتر امكان‌پذير است.

تبصره سوم (3):
تهيه كننده ذيصلاح و ارائه‌دهنده گزارش توجيهي (حقيقي يا حقوقي) با تشخيص رئيس جلسه مي‌تواند بدون حق رأي براي ارائه‌ي طرح و دفاع از آن در جلسه حضور يابد. حضور ساير افراد كه جايگاه قانوني در كميسيون و كارگروه ندارند ممنوع مي‌باشد.

تبصره چهارم (4):
در پرونده‌هاي موضعي و موضوعي نظر شوراي اسلامي شهر و در پرونده‌هاي واقع در بافت فرسوده نظر مشورتي دفتر توسعه محلي مربوطه (در صورت تشكيل) و در مورد كليه پرونده‌ها كسب نظر از نهاد راهبري و پايش طرح‌هاي توسعه شهري، به صورت موازي و همزمان در مدت يك هفته كاري انجام مي‌گردد.

تبصره پنجم (5):
جهت اخذ عوارض ساختماني و ارزش افزوده ناشي از اجراي طرح‌هاي توسعه شهري و بهاي خدمات حوزه شهرسازي شهرداري تهران و ارزش معاملاتي موضوع تبصره 11 ماده صد قانون شهرداري، معاونت برنامه‌ريزي، توسعه سرمايه انساني و امور شورا و معاونت مالي و اقتصادي شهرداري تهران موظف هستند رديف بودجه مستقل تحت عنوان «وجه تضمين عوارض درخواست طرح دركميسيون ماده پنج» را ايجاد و وصول عوارض وجه تضمين مذكور را ظرف مدت يك ماه از تصويب اين مصوبه عملياتي نمايند. شايان ذكر است هزينه‌كرد مذكور پس از صدور سيستمي فرم اعلام عوارض قطعي مطابق مصوبه كميسيون ماده پنج قابل انجام است. هم‌چنين به منظور رعايت حقوق شهروندي و تسهيل در استرداد عوارض علي‌الحساب اخذ شده، چنانچه مورد درخواست متقاضي در كميسيون ماده پنج مورد موافقت قرار نگيرد و يا متقاضي از مورد درخواست منصرف شود عوارض وجه تضمين از رديف بودجه مزبور قابل استرداد مي‌باشد.

ماده سوم (3): احكام اعضاي كارگروه فني
با عنايت قانون اصلاح ماده (5) قانون تأسيس شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران مصوب 1388/01/23 معرفي اعضاي كميسيون ماده پنج كتباً توسط وزارتخانه مربوطه انجام شده و معرفي اعضاي كارگروه فني توسط معاون وزير مربوطه صورت پذيرد. معاون شهرسازي و معماري شهرداري تهران طي حكمي مشاور طرح تفصيلي را بصورت ساليانه معرفي مي نمايد.

فصل دوم - شفافيت و مشاركت

ماده چهارم (4): انتشار گزارش‌ها و مصوبات كميسيون ماده پنج
در راستاي اجراي ماده دوم قانون شفافيت قواي سه‌گانه، دستگاه هاي اجرائي و ساير نهادها مورخ 1403/03/26 دبيرخانه‌ي كميسيون ماده پنج موظف است؛ گزارش موارد زير را تهيه و منتشر نمايد:

الف) انتشار گزارش طرح‌هاي توجيهي و ضمائم آن و كليه مصوبات كميسيون ماده پنج در سامانه شفافيت و در سامانه شهروندي به صورت مكاني و جداول اطلاعاتي

ب) انتشار كليات تغييرات تراكمي و كاربري مصوب كميسيون ماده پنج به صورت برخط در سامانه اطلاعات مكاني (در اجراي ماده 70 قانون احكام دائمي برنامه‌‌هاي توسعه كشور)

پ) گزارش ساليانه از مصوبات كميسيون ماده پنج با دسته‌بندي طرح موضعي موضوعي و پرونده‌هاي موردي (انتفاعي - خدماتي - و يا انتفاعي خدماتي) توسط نهاد راهبري و پايش طرح‌هاي توسعه شهري

ت) ايجاد بايگاني مدارك در بخش "سوابق كميسيون ماده پنج" سامانه‌ي شهرسازي و بارگذاري پرونده‌هاي گذشته.

ث) انتشار فرآيند بررسي پرونده‌هاي كميسيون ماده پنج و شرايط قانوني (شامل مصوبه‌ي حاضر، آيين‌نامه‌ها و دستورالعمل‌هاي مربوطه، چك‌ليست و ساير ملزومات درخواست و تشكيل پرونده).

ج) ضبط مشروح مذاكرات جلسات كميسيون ماده‌‌ي پنج به صورت فايل صوتي و گزارش مكتوب آن

تبصره يكم (1):
شهرداري تهران (معاونت شهرسازي و معماري) موظف است ظرف يك ماه مصوبات كميسيون ماده پنج در خصوص تغييرات ضوابط عمومي شهرسازي كه به تصويب كميسيون ماده پنج مي‌رسد بصورت يكپارچه به همراه تمامي قوانين در حوزه شهرسازي را با عنوان مجموعه ملاك عمل در ساخت و ساز شهري بصورت الكترونيك تهيه نمايد و آخرين ضوابط اجرايي در صدور پروانه ساختماني و گواهي را جهت آگاهي عموم شهروندان و كاركنان منتشر نمايد.

تبصره دوم (2):
اعضاي كميسيون موظف‌اند آراء خود را شفاف و واضح و بدون ابهام صادر نمايند و از درج متن در كنار امضاي خود خودداري كنند. لذا تغييرات مورد درخواست آنان مي‌بايست در متن طرح توجيهي توسط دبيرخانه كميسيون پياده‌سازي شده و رأي صادره اعضا كميسيون صرفاً بصورت موافقت و يا مخالف درج گردد. در مورد درخواست‌هايي كه بصورت مشروط به تصويب مي‌رسند، دبيرخانه‌ي كميسيون طي ابلاغيه مصوبه مشروط بودن مصوبه را اعلام نموده و صدور پروانه تا زمان نامه‌ي مجدد دبيرخانه كميسيون مبني بر قطعيت احراز شرايط مجاز نمي‌باشد. نامه‌ي اعلام مشروط بودن و نامه‌ي اعلام احراز شرايط هر دو در سامانه‌ي شفافيت و نيز سوابق كميسيون ماده پنج در سامانه‌ي شهرسازي منتشر گردد.

تبصره سوم (3):
معاونت شهرسازي و معماري شهرداري تهران موظف است اطلاعات پايه بندهاي اين ماده را به صورت كامل در اختيار نهاد راهبري و پايش طرح‌هاي توسعه شهري تهران قرار دهد.

تبصره چهارم (4):
تحليل تغييرات جمعيت، تعداد واحد، مساحت كاربري‌ها در مقياس‌هاي شهر، منطقه و محله توسط نهاد راهبري و پايش طرح‌هاي توسعه شهري تهران با همكاري معاونت شهرسازي و معماري شهرداري تهران (دبيرخانه كميسيون و اداره‌كل طرح‌هاي شهري) انتشار يابد.

ماده پنجم (5): سيستمي شدن فرآيند
معاونت شهرسازي و معماري شهرداري تهران موظف است با همكاري سازمان فناوري اطلاعات و ارتباطات موارد ذيل را جهت سيستمي شدن فرايند كميسيون ماده پنج (5) ظرف مدت سه ماه از ابلاغ اين مصوبه طراحي و عملياتي نمايد.

1- فرآيند ثبت درخواست متقاضي (كليه پيشنهادهاي شهرداري تهران و ساير دستگاه‌هاي اجرايي و مالكين املاك و اراضي واقع در حوزه قانوني شهر تهران) و تدوين شرايط ارسال پرونده به كميسيون ماده پنج را از طريق سامانه شهرسازي شهروندي (تهران من) اعلام نمايد.

2- امكان ثبت درخواست سيستمي توسط متقاضي فراهم شود.

3- تمامي مراحل از ثبت درخواست تا تصويب مصوبه توسط متقاضي قابل رؤيت باشد و دلايل رد و يا تأييد درخواست به صورت مكتوب در سامانه ثبت گردد.

4- اداره‌كل شهرسازي و مشاور طرح تفصيلي و اعضاي كميسيون و كارگروه كميسيون و نماينده شوراي اسلامي شهر تهران و نهاد راهبري و پايش طرح‌هاي توسعه شهري و دستگاه‌هاي نظارتي به اين سامانه دسترسي داشته باشند و اظهارنظر آنان به صورت سيستمي درج گردد. هريك از مراحل سامانه به صورت مشخص داراي زمان‌بندي بوده و مسئول مربوطه مكلف به رعايت زمان مشخص شده در سامانه مي‌باشد.

5- معاونت شهرسازي و معماري شهرداري تهران با همكاري ساير مراجع مورد استعلام، ظرف مدت سه ماه جدول زمان‌بندي و گردش‌كار را در سامانه پياده‌سازي نمايد.

6- سامانه‌ي كميسيون ماده پنج، در ارتباط با سامانه شهرسازي توسط شهرداري تهران حداكثر ظرف سه ماه از تاريخ ابلاغ اين مصوبه طراحي و عملياتي گردد. (كليه مستندات موضوع ماده دو و سه و هفت و هشت اين مصوبه) براي هر درخواست در سامانه كميسيون ماده پنج منتشر شود. تا زمان تهيه بستر سيستمي مورد نياز، دبيرخانه موظف است نسبت به تهيه اسناد مورد اشاره به صورت فيزيكي اقدام نمايد.

7- معاونت شهرسازي و معماري موظف است به منظور دستيابي به ميزان دقيق متراژ سرانه‌هاي مورد نياز خدمات هفت‌گانه در مصوبات كميسيون ماده پنج (مازاد بر ضوابط طرح تفصيلي)، ظرف حداكثر شش ماه از زمان ابلاغ اين مصوبه، سامانه بررسي سرانه‌هاي خدمات هفت‌گانه ذيل سامانه كميسيون ماده پنج با امكان گزارش‌گيري تعريف، طراحي و اجرايي نمايد. لازم است تغييرات موضوع تبصره 4 ماده پنج مصوبه‌ي حاضر در اين سامانه به صورت مستمر به روزرساني و منتشر شوند.

8- ثبت رأي اعضاي كارگروه و كميسيون بصورت سيستمي در سامانه ماده پنج و حذف امضاي كاغذي به همراه درج نظر اعضا در خصوص موارد مطروحه به طور صريح و با ذكر دلايل رد يا تأييد براي ثبت در پرونده.

ماده ششم (6): امكان اظهارنظر نهادهاي محلي
شهرداري تهران موظف است ترتيبي اتخاذ نمايد تا هيأت امنا محلات بتوانند از طريق سامانه نظرات مشورتي را در خصوص طرح‌هاي موضوعي و موضعي مرتبط با محلات خود ظرف مدت حداكثر يك هفته به كارگروه فني و كميسيون ماده پنج منعكس نمايند.

ماده هفتم (7): ارسال تغييرات گسترده و اساسي طرح تفصيلي () به شوراي اسلامي شهر تهران
در اجراي بند 34 ماده 71 قانون تشكيلات، وظايف و انتخابات شوراهاي اسلامي كشور و انتخاب شهرداران () ()، لازم است كه طرح تفصيلي و تغييرات اساسي آن و تغييرات اساسي دفترچه ضوابط طرح تفصيلي و طرح‌هاي موضوعي و موضعي و تغييرات آن به تأييد شوراي اسلامي شهر تهران برسد. دبيرخانه كميسيون ماده پنج مكلف است قبل از طرح موضوعات مذكور در كميسيون، گزارشي مستند همراه با نظرات كارشناسي شهرداري تهران و هم‌چنين نظريه مشاور طرح تفصيلي را به شوراي اسلامي شهر تهران ارسال نمايد.

تبصره:
در مورد درخواست‌هايي كه در اراضي و املاك متعلق به شهرداري تهران بوده و معاملات مربوط به آن‌ها فراتر از اختيارات تفويضي شوراي اسلامي شهر تهران در بودجه‌هاي سنواتي مي‌باشد، مراتب را قبل از بررسي و تصويب در كميسيون ماده 5 به شوراي اسلامي شهر تهران ارسال و در صورت موافقت شوراي اسلامي شهر تهران موضوع جهت تصويب به كميسيون ماده 5 ارسال شود.

ماده هشتم (8): تكميل مدارك
دبيرخانه كميسيون ماده پنج موظف است پيش از مطرح شدن پرونده‌ها در كارگروه فني و كميسيون ماده 5 استعلام‌هاي مربوطه را مطابق با قوانين و دستورالعمل‌هاي قانوني ملاك عمل از جمله «قانون منع فروش و واگذاري اراضي فاقد كاربري‌ مسكوني براي امر مسكن به شركت‌هاي تعاوني مسكن و ‌ساير اشخاص حقيقي و حقوقي»، «قانون اصلاح لايحه قانوني حفظ و گسترش فضاي سبز در شهرها () و آيين‌نامه‌ي اجرايي آن (مصوب 1386/3/2 مجمع تشخيص مصلحت نظام)» و «دستورالعمل اجرايي ماده 14 قانون زمين شهري» اخذ و پرونده را تكميل نمايد و انطباق درخواست را با قوانين و مقررات موضوعه به صورت شفاف اعلام نمايد.

ماده نهم (9): ارسال گزارش
شهرداري تهران پس از شش ماه از لازم‌الاجرا شدن اين مصوبه، گزارش اجراي مصوبه را به شوراي اسلامي شهر تهران ارائه نمايد.